Bilim dünyasında Y kromozomunun geleceği uzun süredir tartışma konusu olmuştur. İlk bilimsel hesaplamalar, bu kromozomun uzun evrimsel süreçte gen kaybına uğradığını ve teorik olarak milyonlarca yıl içinde işlevini yitirebileceğini ortaya koymuştur.
Evrimsel biyolog Jenny Graves’e göre, erkek cinsiyetini belirleyen Y kromozomu, atalarından gelen genlerin önemli bir bölümünü kaybetmiştir. Bu sürecin devam etmesi halinde kromozomun milyonlarca yıl içinde işlevini kaybedebileceği öne sürülmektedir. İnsanlarda cinsiyet, sperm hücresinin taşıdığı X veya Y kromozomuna göre belirlenmektedir. Y kromozomu taşıyan sperm erkek, X kromozomu taşıyan sperm ise kız bebek oluşumunu sağlamaktadır.
MIT’den genetikçi Jenn Hughes ve ekibi, özellikle primatlarda Y kromozomunun uzun süredir stabil olduğunu ve yok olma riskinin sanıldığı kadar yüksek olmayabileceğini savunmaktadır. Bazı kemirgen ve memeli türlerinde Y kromozomunun tamamen ortadan kalktığı bilinmektedir, ancak cinsiyet belirleme işlevinin başka genetik mekanizmalara devredildiği gözlemlenmektedir.
Araştırmalar, Y kromozomundaki gen kaybının sabit bir hızda ilerlemediğini göstermektedir. Bu sürecin duraksamalar ve sıçramalarla ilerleyebileceği belirtilmektedir. Y kromozomunun geleceğine ilişkin kesin bir değerlendirme yapabilmek için daha geniş kapsamlı ve uzun vadeli genetik çalışmalara ihtiyaç olduğu vurgulanmaktadır. Tartışmanın önümüzdeki yıllarda da süreceği ifade edilmektedir.
