Kazakistan’ın Tarihi: Sovyet Dönemi ve Bağımsızlık Mücadelesi
Kazakistan, yüz ölçümü bakımından Sovyetler Birliği’nin en büyük ikinci ülkesi olması nedeniyle stratejik öneme sahipti. Sovyet hükümeti, Stalin’in emriyle Filip Goloşekin’i Kazakistan’a atayarak, bölgedeki kontrolü sağlamayı amaçladı. Goloşekin, “Küçük Ekim Devrimi” politikasını uygulayarak kazak halkını zorla yerleşik hayata geçirmeye çalıştı. Bu politika, özellikle “Kolektifleştirme” adı verilen kararla, göçebe halkın hayvanlarına el konulmasıyla sonuçlandı. Bu uygulamalar sonucunda, Kazakistan’da milyonlarca büyükbaş hayvan telef oldu ve açlık felaketi başladı. 1930-1933 yılları arasında yaşanan Büyük Açlık’ta, 6 milyon nüfusun 2,5 milyonu açlıktan hayatını kaybetti.
1937 yılından itibaren, Kazak aydınları Stalin’in baskıcı politikaları kapsamında hedef haline geldi. “Kızıl Terör” adı verilen cezalandırma politikalarıyla binlerce aydın sürgüne gönderildi veya öldürüldü. Ayrıca, aydınların aileleri de cezalandırılarak toplama kamplarına gönderildi.
Türkiye, Kazakistan’daki çocukların durumunu incelemek üzere bir heyet gönderdi ve 20-30 bin çocuğun Türkiye’ye getirilmesini önerdi. Bu dönemde Kazakistan, Sovyetler Birliği’ne bağlı bir özerk cumhuriyet olarak varlığını sürdürdü.
Ancak 1986 yılında, Kazakistan’ın Devlet Başkanı Dinmuhammed Kunayev’in görevden alınması ve yerine Rus kökenli birinin getirilmesi, Kazak halkı arasında büyük tepkilere yol açtı. Halkın demokratik protestoları askeri müdahale ile bastırıldı ve yüzlerce insan öldü. Bu olaylar, Kazak halkı tarafından “Jeltoksan” (Aralık) olarak anıldı.
1991 yılında, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Kazakistan bağımsızlığını ilan etti. Ülke, tarihi yaralarını sarmak amacıyla Siyasi Baskı Kurbanlarının Rehabilitasyonu Kanunu’nu kabul etti ve binlerce mağduru beraat ettirdi. Bugün, Kazakistan’da 31 Mayıs resmi olarak “Siyasi Baskı, Sürgün ve Açlık Kurbanlarını Anma Günü” olarak kutlanmaktadır.
Kazakistan’ın bağımsızlık mücadelesi, baskı, sürgün, zulüm ve açlık gibi acıları içermekte olup, Kazak halkı yaşadığı bu felaketleri asla unutmayacak ve tarihteki yerini hep hatırlayacaktır.
